การตรวจหาสาเหตุการนอนไม่หลับ

อาการนอนไม่หลับแบบไหนที่ไม่ควรปล่อยไว้

 

     ควรพบแพทย์หากมีอาการนอนไม่หลับต่อเนื่องเกิน 3–4 สัปดาห์ หรือเริ่มส่งผลต่อชีวิตประจำวันอย่างชัดเจน เช่น ง่วงมากในเวลากลางวัน สมาธิลดลง ความจำแย่ลง อารมณ์แปรปรวน หรือจำเป็นต้องพึ่งยานอนหลับหรือแอลกอฮอล์เพื่อให้หลับ รวมถึงผู้ที่มีอาการกรนเสียงดัง สะดุ้งตื่นบ่อย หรือสงสัยว่ามีช่วงหยุดหายใจขณะนอน ก็ควรได้รับการตรวจประเมินเพิ่มเติม เพราะอาจไม่ใช่เพียงอาการนอนไม่หลับทั่วไป แต่เป็นปัญหาการนอนที่มีผลต่อสุขภาพในระยะยาว

 

 

การตรวจเลือดหาสาเหตุภาวะนอนไม่หลับ

การตรวจเลือดเพื่อหาสาเหตุนอนไม่หลับ เป็นการตรวจค่าฮอร์โมนและสารชีวเคมีที่เชื่อมโยงกับวงจรการนอนหลับโดยตรง รายการตรวจที่แนะนำ ได้แก่

 

 

  • Cortisol (ฮอร์โมนความเครียด) และ DHEA‑S (Dehydroepiandrosterone sulfate)

 ปกติระดับ Cortisol จะสูงในตอนเช้าและลดลงในตอนกลางคืน หากร่างกายยังหลั่ง Cortisol สูงขณะเข้านอน ระบบประสาทจะอยู่ในสภาวะ “ตื่นตัว” ทำให้หลับยากหรือหลับแล้วตื่นกลางดึกบ่อย ส่วน ระดับ DHEA‑S เป็นฮอร์โมนที่สร้างจากต่อมหมวกไต หากDHEA-S ต่ำสัมพันธ์กับอาการอ่อนล้า เครียดง่าย ฟื้นตัวช้า และคุณภาพการนอนที่ลดลง โดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะเครียดเรื้อรังหรืออายุเกิน 40 ปี การตรวจ DHEA‑S จึงช่วยประเมินสมดุลฮอร์โมนและภาระความเครียดของร่างกายได้อย่างละเอียดมากขึ้น

 

  • Thyroid Function Tests (TSH, Free T3, Free T4)

  การตรวจไทรอยด์  ต่อมไทรอยด์ที่ทำงานเกิน (Hyperthyroidism) จะทำให้ชีพจรเร็ว อุณหภูมิร่างกายสูงขึ้น และร่างกายอยู่ในสภาวะกระตุ้นตลอดเวลา ซึ่งขัดขวางการนอนหลับโดยตรง ในทางตรงข้าม ต่อมไทรอยด์ที่ทำงานน้อยเกินไปก็อาจทำให้อ่อนเพลียแต่หลับไม่สนิทได้เช่นกัน

 

  • Vitamin D (วิตามินดี)

การขาด Vitamin D สัมพันธ์กับคุณภาพการนอนที่แย่ลงและการตื่นนอนตอนกลางคืนบ่อยครั้ง ซึ่งเป็นปัญหาที่พบได้มากในคนไทยที่ทำงานในออฟฟิศและไม่ค่อยได้รับแสงแดด

 

  • Ferritin และ Serum Iron (ธาตุเหล็ก)

 ระดับ Ferritin ต่ำเชื่อมโยงกับโรค Restless Legs Syndrome (RLS) หรือ “ขาอยู่ไม่สุข” ซึ่งทำให้ผู้ป่วยรู้สึกอยากขยับขาตลอดเวลาโดยเฉพาะตอนกลางคืน จนหลับไม่ได้ การเสริมธาตุเหล็กจนระดับ Ferritin สูงกว่า 75 µg/L มักช่วยบรรเทาอาการได้ภายในไม่กี่สัปดาห์

 

  • Complete Blood Count (CBC) และ Blood Sugar (น้ำตาลในเลือด)                   

   ภาวะโลหิตจาง (Anemia) ทำให้ร่างกายออกซิเจนไม่พอและรู้สึกอ่อนเพลีย ส่วนระดับน้ำตาลในเลือดที่ไม่สมดุล ทั้งสูงและต่ำเกินไป สามารถรบกวนการนอนหลับได้อย่างมีนัยสำคัญ

 

  • Testosterone , Estrogen และ Progesterone (ฮอร์โมนเพศ)

   ในผู้ชาย ระดับ Testosterone จะสูงขึ้นระหว่างการนอนหลับและถึงจุดสูงสุดในตอนเช้า การนอนหลับน้อยจะทำให้ระดับ Testosterone ลดลง และในทางกลับกัน ระดับ Testosterone ต่ำก็ทำให้หลับยากขึ้น ส่วนในผู้หญิง Estrogen และ Progesterone ช่วยประสาน Circadian Rhythm ของร่างกาย การลดลงของฮอร์โมนเหล่านี้ในช่วง Perimenopause มักทำให้นอนหลับตื้นขึ้นและตื่นบ่อยเพราะร้อนวูบวาบ

 

 

 

การตรวจ Sleep Test หรือ Polysomnography (PSG) คืออะไร?

 

  Polysomnography (PSG) หรือ ตรวจการนอนหลับ คือการบันทึกข้อมูลสรีรวิทยาหลายช่องสัญญาณในขณะที่ผู้ป่วยนอนหลับ เพื่อวินิจฉัยความผิดปกติของการนอนอย่างครอบคลุม PSG ถือเป็น Gold Standard สำหรับการวินิจฉัยโรคความผิดปกติของการหายใจขณะหลับ (Sleep-Related Breathing Disorders) รวมถึงภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Obstructive Sleep Apnea หรือ OSA)

 

 

บทความโดย

พญ.คัทลียา จิรวิมุต

 

 

References

 

  1. Benjafield AV, Sert Kuniyoshi FH, Malhotra A, et al. Estimation of the global prevalence and burden of insomnia: a systematic literature review-based analysis. Sleep Medicine Reviews. 2025;82:102121. doi:10.1016/j.smrv.2025.102121
  2. American Academy of Sleep Medicine (AASM). International Classification of Sleep Disorders, 3rd ed. Darien, IL: AASM; 2014.
  3. National Sleep Foundation. Blood Tests for Sleep Disorders: Identifying Potential Underlying Causes of Insomnia. 2025. Available from: https://www.needle.tube/resources-14/blood-tests-for-sleep-disorders
  4. Boonmee P. A study of sleep breathing disorders in the Thai population [Master’s Thesis]. Bangkok: Mahidol University; 2004.
  5. Charoensook S, et al. Utilization of the Athens Insomnia Scale–Thai Version (AIS-Thai) for assessment of insomnia. Journal of Neuroscience and Neurology (Thailand). 2024;40(1).
  6. Lola Health. Blood Test for Insomnia: The Hidden Physical Causes of Poor Sleep. 2026. Available from: https://lolahealth.com/blogs/longevity/blood-test-for-insomnia

Giménez VMM, et al. Melatonin as an Anti-Aging Therapy for Age-Related Cardiovascular and Neurodegenerative Diseases. Frontiers in Aging Neuroscience. 2022;14: